Telefoon vasthouden in het verkeer: de regels

Voor wie geldt het verbod, en wat betekent 'vasthouden' precies?

Het verbod op het vasthouden van een mobiel elektronisch apparaat tijdens het rijden geldt niet alleen voor automobilisten. De regel is van toepassing op bestuurders van vrijwel elk voertuig — auto's, brommers, scooters, en ook fietsers. Veel mensen gaan er nog vanuit dat het verbod alleen voor gemotoriseerd verkeer geldt, maar wie op de fiets met een telefoon in de hand rijdt, riskeert net zo goed een bekeuring als een automobilist.

'Vasthouden' wordt daarbij ruim uitgelegd. Het gaat niet alleen om een telefoon die u letterlijk in uw hand houdt terwijl u typt of belt: ook een telefoon die u tussen uw schouder en oor klemt, telt juridisch mee als vasthouden. De gedachte hierachter is steeds dezelfde: zodra het apparaat fysiek contact maakt met uw hand of lichaam op een manier die uw aandacht of bewegingsvrijheid beperkt, valt u onder het verbod — ongeacht of u het apparaat op dat moment daadwerkelijk actief gebruikt.

Let op: het verbod richt zich specifiek op de bestuurder. Een bijrijder mag wél gewoon een telefoon vasthouden en gebruiken, ook terwijl de auto rijdt — de regel gaat over wie het voertuig bestuurt en dus verantwoordelijk is voor de rijtaak, niet over iedereen die in het voertuig zit.

Wanneer mag u uw telefoon wél vasthouden?

De uitzondering is smaller dan veel bestuurders denken. U mag uw telefoon alleen vasthouden en gebruiken als uw voertuig volledig stilstaat en u dit veilig heeft gedaan — met andere woorden: geparkeerd. Even wachten voor een rood verkeerslicht, stilstaan in een file, of kort stoppen om iemand te laten oversteken, geldt daarvoor doorgaans niet als 'stilstaan' in de zin van deze regel. Zolang u nog deelneemt aan het verkeer en op elk moment weer moet kunnen wegrijden, telt u in de praktijk als 'rijdend', ook als het voertuig op dat moment even niet beweegt.

Handsfree bellen en muziek luisteren via een ingebouwd systeem of een los bevestigde houder is wel toegestaan, zolang dit niet tot een gevaarlijke situatie in het verkeer leidt. Het verschil zit dus niet in óf u communiceert of media afspeelt, maar in óf u het apparaat daarbij vasthoudt.

Mag een telefoon wel in een houder?

Een telefoon die vastzit in een houder op het dashboard of windscherm, en die u tijdens het rijden niet aanraakt, valt niet onder het vasthoudverbod. U mag op die manier bijvoorbeeld naar een navigatie-app kijken of een oproep op de speaker beantwoorden, zolang u het toestel zelf niet oppakt, vastpakt of bedient terwijl u rijdt. Zodra u het scherm tijdens het rijden wél aanraakt om te typen, te scrollen of een instelling te wijzigen, is er weer sprake van een overtreding — een houder verandert dus niets aan wat er met het toestel mag gebeuren zodra u het voertuig bestuurt en het scherm bedient.

Hoe wordt deze overtreding gehandhaafd?

Naast controles door agenten die een bestuurder direct staande houden, zet Nederland ook camera's in die specifiek zijn ontwikkeld om vast te leggen wanneer een bestuurder een telefoon vasthoudt achter het stuur — in de volksmond soms 'focusflitsers' genoemd. Bij een staandehouding wordt de overtreding direct vastgesteld en krijgt u de bekeuring meestal ter plekke of kort daarna; bij een camerawaarneming ontvangt u de beschikking later per post, nadat de opname is beoordeeld. Zulke overtredingen vallen, net als de meeste andere veelvoorkomende verkeersovertredingen, onder de Wet Mulder: ter zake van de in de bijlage bij deze wet omschreven gedragingen die in strijd zijn met op het verkeer betrekking hebbende voorschriften gesteld bij of krachtens de Wegenverkeerswet 1994, de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen, de Provinciewet of de Gemeentewet, kunnen op de wijze bij deze wet bepaald administratieve sancties worden opgelegd. Ingeval een administratiefrechtelijke sanctie wordt opgelegd zijn voorzieningen van strafrechtelijke of strafvorderlijke aard uitgesloten. Als gedragingen in de zin van het eerste lid worden niet beschouwd die gedragingen waarbij letsel aan personen is ontstaan of schade aan goederen is toegebracht. Als gedragingen in de zin van het eerste lid worden niet beschouwd die gedragingen waarbij letsel aan personen is ontstaan of schade aan goederen is toegebracht. De inning zelf verloopt via het CJIB: de politie, RDW of gemeente stuurt de gegevens van de overtreding naar het CJIB. Het CJIB verstuurt vervolgens een verkeersboete, waarin staat om welke overtreding het gaat en welke boete daarbij hoort. En bent u het er niet mee eens: heeft u een verkeersboete van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) ontvangen met een letter ‘M’ rechts bovenaan de brief? En bent u het niet eens met deze boete? Dan kunt u in beroep gaan bij de officier van justitie van Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (Parket CVOM).

Dat betekent niet dat elke overtreding hetzelfde blijft. Overtredingen die zwaarder wegen dan een gewone administratieve sanctie — denk aan herhaald gevaarlijk gedrag of een combinatie met andere overtredingen — kunnen buiten de gewone Mulder-afhandeling vallen en in het strafrecht terechtkomen, een terrein waarop het Openbaar Ministerie een rol speelt.

Het niet eens met de boete? Bezwaar is mogelijk

Kreeg u een Mulder-boete voor het vasthouden van uw telefoon en bent u het daar niet mee eens, dan geldt gewoon dezelfde algemene beroepsprocedure als voor elke andere administratieve verkeersboete: dezelfde termijn, dezelfde route via het CJIB, en dezelfde eerste beoordeling door de officier van justitie. Er bestaat geen apart, lichter of zwaarder bezwaartraject specifiek voor telefoonovertredingen.

Wat dit artikel niet beantwoordt

Dit artikel noemt bewust geen concreet boetebedrag voor het vasthouden van een telefoon, met de auto of op de fiets, en gaat ook niet in op eventuele gevolgen voor een verzekering of een rijbewijs bij herhaling. Voor de actuele hoogte van deze boetes, en voor de precieze technische werking van de handhavingscamera's die hiervoor worden ingezet, is de eigen website van het CJIB de meest betrouwbare, actuele bron.